İngiltere - Türkiye Brexit Sonrası Navlun ve Gümrük Rehberi: GVMS, A.TR vs EUR.1 ve Transit Süreçleri

1. Brexit Sonrası Yasal Çerçeve: Gümrük Birliği'nden Serbest Ticaret Anlaşmasına

Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği ortak pazarından ve gümrük birliğinden ayrılmasıyla birlikte, Türkiye ile İngiltere arasındaki ticari taşımacılık yapısı köklü bir dönüşüme uğramıştır. Eski düzende 1995 Türkiye-AB Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşım ilkeleriyle taşınan sanayi ürünleri, artık Aralık 2020'de imzalanan ve güncellenen Türkiye - Birleşik Krallık Serbest Ticaret Anlaşması (STA) hükümlerine tabidir.

Bu durum, Büyük Britanya'nın (İngiltere, İskoçya ve Galler) bağımsız bir üçüncü ülke gümrük bölgesi haline gelmesi anlamına gelir. Türkiye'den karayolu veya denizyolu ile sevk edilen tüm yükler, Avrupa Birliği topraklarından transit geçse dahi İngiltere sınırında tam gümrük muayenesine ve menşe denetimine tabi tutulmaktadır.

2. Belge Değişimi: A.TR Neden Geçersiz ve EUR.1 Nasıl Düzenlenir?

Brexit sonrasında Türkiye-İngiltere hattında yapılan en yaygın ve pahalı hata, yükün yanına A.TR Dolaşım Belgesi eklemektir. A.TR belgesi yalnızca AB-Türkiye Gümrük Birliği içinde 'serbest dolaşım' statüsünü kanıtlar. İngiltere AB üyesi olmadığı için İngiliz Gümrük İdaresi (HMRC) A.TR belgelerini kesinlikle kabul etmemekte ve eşyayı üçüncü ülke gümrük vergisine tabi tutmaktadır.

Türkiye-BK STA kapsamında %0 gümrük vergisinden faydalanmanın tek yolu menşe ispatıdır. Sevkiyat için aşağıdaki iki yöntemden biri kullanılmalıdır:

• EUR.1 Dolaşım Belgesi: Türk gümrük idaresi tarafından onaylanan ve MEDOS sistemi üzerinden elektronik vize edilen menşe ispat belgesi.
• Fatura Menşe Beyanı: Yetkilendirilmiş yükümlü veya ihracatçı tarafından ticari fatura üzerine yazılan standart menşe metni ve yetki numarası.

3. İngiltere Sınır Sistemleri: GVMS, GMR Üretimi ve S&S GB Güvenlik Beyanı

İngiltere limanlarındaki araç trafiğini hızlandırmak için HMRC tarafından Goods Vehicle Movement Service (GVMS) adı verilen dijital sınır yönetim sistemi devreye alınmıştır. Bu sistem, araçtaki tüm beyannameleri tek bir Goods Movement Reference (GMR) barkodunda birleştirir.

Aracın Calais veya Dunkirk feribotuna ya da Coquelles Eurotunnel trenine binmesinden önce, taşıyıcının T1 transit beyannamesi (MRN) ile S&S GB emniyet ve güvenlik özet beyanını GVMS sistemine girip 12 haneli geçerli bir GMR barkodu üretmesi zorunludur. Geçerli GMR'ı olmayan tırların terminale girişine izin verilmez.

4. Güzergah ve Mod Seçenekleri: Calais/Dover Karayolu vs. Felixstowe Denizyolu

5. Operasyonel Kontrol Listesi: CDS, GB EORI ve Ertelenmiş KDV (PVA)

1. GB EORI Kontrolü: İngiliz alıcının CDS sistemine kayıtlı "GB" ön ekli aktif bir EORI numarasına sahip olduğunu teyit edin.
2. GTİP ve Tarife Uyumu: Türk gümrük tarife pozisyonu ile İngiltere Gümrük Tarifesi'ni eşleştirerek vergi oranlarını ve kota durumunu kontrol edin.
3. Ertelenmiş KDV (PVA) Tercihi: Alıcınızın İngiltere gümrük müşavirine CDS beyannamesinde PVA seçeneğini işaretlemesini iletin; böylece ithalat KDV'si kapıda nakit ödenmek yerine dönemsel KDV beyannamesine aktarılır.
4. T1 Transit Kapatma: T1 belgesiyle sevk edilen tırların, mühür sökülmeden önce onaylı bir iç gümrük antreposunda veya gümrükleme merkezinde T1'i kapattığından emin olun.