Uluslararası Taşımacılık & Gümrük Terimleri Sözlüğü

EXW (İşyerinde Teslim), satıcının malları kendi fabrikasında veya deposunda alıcının tasarrufuna bırakmasıyla teslimin gerçekleştiği Incoterms 2020 kuralıdır. Alıcı; yükleme, Türkiye gümrükleme, nakliye, transit sigorta ve varış ülkesi ithalat vergileri dahil tüm maliyet ve riskleri üstlenir.

FOB (Gemide Masrafsız), satıcının malları belirlenen yükleme limanında (Ambarlı, Mersin, İzmir) alıcının belirlediği geminin güvertesine yüklemesi ve Türkiye ihracat gümrük işlemlerini tamamlamasıyla teslimin yapıldığı kuraldır. Mallar gemiye yüklendikten sonra tüm risk ve navlun alıcıya aittir.

CIF teslim şeklinde satıcı, varış limanına kadar deniz navlununu öder ve alıcı lehine asgari deniz nakliyat sigortası (Enstitü Yük Klozları C) yaptırır. Ancak hasar ve kayıp riski, mallar Türkiye limanında gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer.

DAP teslim şeklinde satıcı, malları alıcının adresine boşaltmaya hazır taşıma aracının üzerinde teslim eder. Satıcı tüm uluslararası navlunu ve Türkiye ihracat gümrüğünü öder; alıcı ise varış ülkesi ithalat gümrüklemesini, vergilerini ve KDV'sini karşılar.

DDP kuralında satıcı maksimum sorumluluğu üstlenir. Türkiye'den çıkıştan alıcının kapısına kadar tüm nakliye, transit sigorta, varış ülkesi ithalat gümrükleme masrafları, gümrük vergileri ve yerel KDV satıcı tarafından ödenir. Alıcı yalnızca aracı boşaltır.

FCA (Taşıyıcıya Masrafsız Teslim), satıcının malları Türkiye ihracat gümrük işlemlerini tamamlamış olarak kendi tesisinde veya belirlenen bir lojistik merkezde alıcının taşıyıcısına teslim ettiği Incoterms 2020 kuralıdır. Konteyner ve karayolu taşımalarında EXW yerine özellikle tavsiye edilir.

CPT teslim şeklinde satıcı, malların belirlenen varış noktasına kadar olan ana taşıma navlununu öder ve Türkiye ihracat gümrüğünü tamamlar. Ancak hasar ve ziya riski, malların ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda satıcıdan alıcıya geçer.

CIP kuralında satıcı, belirlenen varış noktasına kadar ana navlunu öder ve alıcı lehine en geniş kapsamlı nakliyat sigortası (Enstitü Yük Klozları A / All Risks) yaptırır. Hasar riski ise ilk taşıyıcıya teslim anında alıcıya geçer.

A.TR Dolaşım Belgesi, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği Anlaşması kapsamında sanayi ürünlerinin serbest dolaşım statüsünde olduğunu kanıtlayan ve AB ülkelerine girişte gümrük vergisini %0'a indiren resmi gümrük belgesidir.

EUR.1 Dolaşım Belgesi, Türkiye'nin Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzaladığı ülkelerle (İngiltere, İsviçre, Norveç, Balkan ülkeleri) ve AB ile tarım/demir-çelik ticaretinde menşe kurallarını kanıtlayan ve gümrük vergisi muafiyeti sağlayan resmi belgedir.

CMR Karayolu Taşıma Senedi, BM Cenevre CMR Konvansiyonuna tabi uluslararası karayolu taşımalarında gönderici, taşıyıcı ve alıcı arasındaki taşıma sözleşmesini, yükün teslim alındığını ve teslim şartlarını belgeleyen resmi taşıma senedidir.

Konşimento (Bill of Lading / B/L), gemi acentesi veya armatör tarafından düzenlenen, malların gemiye yüklendiğini kanıtlayan ve malı temsil eden kıymetli evrak niteliğindeki resmi denizyolu taşıma belgesidir.

Air Waybill (AWB), havayolu şirketi veya yetkili IATA kargo acentesi tarafından düzenlenen, malların uçakla taşınmak üzere teslim alındığını tevsik eden ve devredilemeyen resmi hava kargo taşıma senedidir.

T1 Belgesi, Avrupa Birliği dışından gelen veya serbest dolaşımda olmayan eşyanın, gümrük vergileri ve KDV'si askıya alınmış olarak AB gümrük bölgesinde bir noktadan diğerine taşınmasını sağlayan NCTS elektronik transit beyannamesidir.

TIR Karnesi, 1975 Cenevre TIR Sözleşmesi kapsamında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği (IRU) kefaletinde düzenlenen, gümrük vergilerini 100.000 Euro'ya kadar teminat altına alarak sınırlardan mühürlü transit geçiş sağlayan belgedir.

Code XL Mega Treyler, Avrupa EN 12642-XL yapısal güvenlik standardına sahip, 3.00 metre net iç yüksekliği ve 101.3 m³ yükleme hacmi bulunan tenteli yarı römorktur. Otomotiv ve tekstil ihracatında 33 Euro palet veya çift katlı 66 palet taşır.

Frigo Treyler ve Reefer Konteyner, dahili soğutma ünitesi ve yalıtımlı gövdesi sayesinde taze meyve-sebze, dondurulmuş gıda, kimyasal ve ilaç sevkiyatlarında sıcaklığı -25°C ile +25°C arasında sabit tutan iklimlendirmeli taşıma ekipmanıdır.

SKDM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması), AB'nin çelik, alüminyum, çimento, gübre ve kimyasal ithalatında ürünün içerdiği gömülü karbon emisyonuna vergi uyguladığı regülasyondur. İhracatçıların ISO 14083 uyumlu lojistik emisyonlarını raporlaması zorunludur.

CBM (Cubic Meter / Metreküp), kargonun En × Boy × Yükseklik ölçülerinin metre cinsinden çarpımıyla hesaplanan hacim birimidir (m³). Taşımacılıkta navlun, fiili brüt ağırlık ile hacimsel ağırlığın (desi) yüksek olanı üzerinden faturalandırılır.

ADR (Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşınmasına İlişkin Avrupa Anlaşması), kimyasal, yanıcı, patlayıcı ve zehirli maddelerin ambalajlanması, etiketlenmesi, taşınması ve araç donanımını düzenleyen uluslararası güvenlik mevzuatıdır.

Demuraj (Demurrage), ithalat veya ihracatta konteynerin liman sahasında tanınan serbest süreden (free time) fazla beklemesi halinde armatöre ödenen ceza bedelidir. Detention ise konteynerin liman dışına çıkarılıp boş olarak geri teslim edilmesine kadar geçen fazla sürenin ücretidir.

Parsiyel Taşımacılık (LTL - Less Than Truckload / Groupage), tek bir aracı tamamen doldurmayan farklı alıcı ve göndericilere ait yüklerin aynı treylerde birleştirilerek (konsolide edilerek) maliyet avantajıyla taşınması yöntemidir.

Swap Body (Hareketli Kasa / Değiştirilebilir Kasa), kendi ayakları üzerinde durabilen, vinçle karayolu şasisinden demiryolu vagonuna veya Ro-Ro gemisine aktarılabilen, karayolu transit kısıtlamalarını aşan intermodal yük ünitesidir.

Flexitank, standart bir 20ft kuru yük konteynerini dökme sıvı taşıma aracına dönüştüren, gıda sınıfı çok katmanlı polietilenden üretilmiş, 16.000 ila 24.000 litre kapasiteli tek kullanımlık esnek sıvı tankıdır.

Gümrüklü Antrepo, gümrük gözetimi altındaki serbest dolaşıma girmemiş ithal veya transit malların, ithalat vergileri ve KDV ödenmeksizin süresiz veya belirli süre depolandığı, gümrük idaresine bağlı resmi depolama alanıdır.