FOB Incoterms 2020: Denizyolu Taşımacılığı ve Türkiye Liman Rehberi
FOB (Gemide Masrafsız), satıcının malları belirlenen yükleme limanında (Ambarlı, Mersin, İzmir) alıcının belirlediği geminin güvertesine yüklemesi ve Türkiye ihracat gümrük işlemlerini tamamlamasıyla teslimin yapıldığı kuraldır. Mallar gemiye yüklendikten sonra tüm risk ve navlun alıcıya aittir.
Updated October 2026 · Brosan Lojistik Operations Desk
FOB Kapsamlı Teknik Analizi ve İşleyişi
Uluslararası taşımacılıkta operasyonel mekanizma ve ticari uygulama
FOB kuralında satıcı, malları limana taşımak, liman içi elleçleme (THC) ücretlerini karşılamak ve Türk ihracat gümrük beyannamesini kapatmakla yükümlüdür. Mallar geminin küpeştesini geçip bordaya fiilen yerleştirildiği andan itibaren uluslararası okyanus navlunu, deniz nakliyat sigortası ve varış limanı masrafları alıcıya geçer.
Alıcı ve Satıcı Sorumluluk Tablosu
Operasyonel sorumluluklar, navlun masrafları ve risk devir noktaları dağılımı
| Operasyonel Aşama | Satıcı Sorumluluğu | Alıcı Sorumluluğu | Notlar & Risk Devir Noktası |
|---|---|---|---|
| İhracat Paketleme & Fabrikada Yükleme | Zorunlu (Masraf ve risk satıcıya ait) | Yok | — |
| Türkiye Limanına İç Nakliye | Zorunlu (Satıcı organize eder ve öder) | Yok | karayolu nakliyesi to Ambarlı, Mersin, Asyaport, or İzmir. |
| Türkiye İhracat Gümrük İşlemleri | Zorunlu (Satıcı ihracat gümrüklemesini yapar) | Yok | Includes electronic export declaration & port export permits. |
| Liman Terminal Elleçleme (Çıkış THC) | Zorunlu (Çıkış liman terminal masrafları satıcıya ait) | Yok | Gemiye yükleme yapılmadan önce liman işletmesine ödenir. |
| Belirlenen Gemiye Yükleme | Zorunlu (Risk ends once on board) | Nominates vessel & taşıyıcı | 📍 Türkiye limanında gemi bordasında |
| Denizyolu Navlunu (Ana Taşıma) | Yok | Zorunlu (Alıcı hat ile sözleşme yapar ve navlunu öder) | Alıcı deniz navlununu doğrudan hat acentesine öder. |
| Deniz Yolu Yük Sigortası | Yükümlülük yok | Recommended (Covers transit hazards) | Alıcı deniz yük sigortasını yaptırır. |
| Varış Limanı THC & İthalat Gümrükleme | Yok | Zorunlu (Varış masrafları ve ithalat vergileri alıcıya aittir) | Alıcı varış ithalat gümrüklemesini yürütür. |
Türk Limanlarında FOB Konteyner Operasyonları
4458 Sayılı Türk Gümrük Kanunu ve sınır rejimleri kapsamında operasyonel rehber
Ambarlı Kumport/Marport, Mersin MIP ve İzmir Alsancak/Aliağa limanlarında konteyner tartım (VGM) doğrulaması SOLAS kapsamında zorunludur. FOB ihracatta VGM satıcı tarafından onaylatılır.
Türkiye İhracat Gümrük & Mevzuat Kuralları
- •Satıcı kalkış limanı THC ve ordino masraflarını karşılar.
- •Alıcı deniz navlununu rezerve eder ve acente bilgisini satıcıya yazılı bildirir.
- •Konteynerli taşımalarda mallar gemiye yüklenmeden önce terminalde beklediğinden ICC, FOB yerine FCA Liman kuralını tavsiye eder.
Kaçınılması Gereken Yaygın Yükleyici Hataları
- ⚠️Konteyner kapalı sahaya girdiğinde riskin devrolduğunun sanılması; risk ancak gemiye yüklendiğinde geçer.
- ⚠️Konteyner içi dengesiz yükleme kaynaklı SOLAS VGM ağırlık cezalarıyla karşılaşılması.
Konteyner Tipleri & Teknik Özellikler
20'lik, 40'lık, 40 High Cube ve Frigo deniz konteynerlerinin iç ölçüleri, kapı açıklıkları ve taşıma kapasiteleri.
FOB Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Sorumluluklar, navlun maliyetleri ve risk devrine ilişkin yetkili operasyonel yanıtlar
Q1:FOB kuralı karayolu veya demiryolu taşımalarında kullanılabilir mi?
Hayır. Incoterms 2020 uyarınca FOB yalnızca denizyolu ve iç suyolu taşımacılığı için geçerlidir. Karayolu için FCA veya CPT kullanılmalıdır.
Bu Kuralın Yaygın Kullanıldığı Ticaret Koridorları
İlgili Taşımacılık Hizmetleri
İlgili Lojistik ve Dış Ticaret Terimleri
Türk Limanlarından FOB Çıkışlı Konteyner Navlun Teklifi
Ambarlı, Mersin ve İzmir limanlarından dünyanın tüm ana limanlarına rekabetçi FCL/LCL ocean navlunları ve liman içi elleçleme hizmeti.